Het Ware Verhaal van Bontekoe
Je zeilt over de Indische Oceaan. In het ruim valt een kaars in een vat brandewijn en vlammen grijpen razendsnel om zich heen. Dit is de onthutsende werkelijkheid voor Willem IJsbrantsz Bontekoe, schipper van de Nieuw Hoorn. Zijn schip ontploft “in honderdduizend stukken” en hij vliegt met een enorme boog door de lucht en plonst tussen het wrakhout in het water.
Met zeventig overlevenden in twee sloepen dobberen ze stuurloos rond op het water. Bontekoe kerft een kaart in het achterste doft en laat de bemanning zeilen maken van hun hemden. Honger drijft de wanhopige mannen langzaam tot waanzin. Ze smeden een gruwelijk plan om de scheepsjongens op te eten, maar Bontekoe weet ze ervan te weerhouden. Als ze eenmaal de kust van Sumatra bereiken wacht hen nog een reeks avonturen voor ze veilig in Batavia aankomen.
Wie kent niet deze passages uit het bekende jeugdboek De Scheepsjongens van Bontekoe van Johan Fabricius, dat tot zover ongeveer synchroon loopt met het echte journaal. Maar daarna neemt de werkelijkheid een gitzwarte wending. Bontekoe krijgt van gouverneur-generaal Jan Pietersz. Coen een nieuwe, keiharde opdracht. Vaar naar de kust van China en dwing de handel af, desnoods met geweld. Dit deel van het journaal haalde het jeugdboek niet.
Van een wanhopige schipbreukeling verandert Bontekoe in een meedogenloze piraat die de Chinese kust terroriseert. De VOC-vloot valt dorpen aan en brandt ze plat. Voor de bouw van een fort op de Pescadores, een strategische eilandengroep bij Taiwan, ontvoeren ze meer dan 1400 Chinezen voor dwangarbeid. Als ze klaar zijn worden ze naar Batavia verscheept om daar verkocht te worden. Bontekoe noteert in zijn journaal hoe bang de Chinezen voor zijn verschijning waren:
“Er werd verteld dat onder hen een voorspelling leefde dat hun land ooit zou worden veroverd door mannen met rode baarden. Omdat ik zelf een rode baard had, leken ze me daarom met extra angst te bekijken. Als ik aan dek kwam dan maakten de Chinezen onmiddellijk ruimte en gingen aan weerskanten op hun knieën liggen met samengevouwen handen en zij waren als lammeren.”
Ter gelegenheid van de 50e aflevering van Epische Reizen wordt voor het eerst podcast host Robert Tetteroo zelf geïnterviewd over zijn favoriete reisjournaal. Historicus Djoeke van Netten stelt dit keer de vragen. Luister de hele podcast hier:
